کمتر کسی از خودنمایی و قپی اومدن بقیه خوشش میاد، اما همه دوست دارن دست کم کمی از خودشون تعریف کنن و توانایی هاشون رو به نمایش بذارن. بعضی وقتا خودنمایی اتفاقیه و بعضی وقتا هم با برنامه و با هدف تحت اثر قرار دادن بقیه انجام می شه. در هر دو حالت ممکنه کمی ازخودراضی یا متکبر به نظر برسین. در این مطلب به شما می گیم چه جوری از این امتیاز با بقیه استفاده کنین؛ بدون اینکه خودمتشکر و ازخودراضی به نظر برسین.

 

بهترین روش خودنمایی، خودنمایی نکردنه! درواقع بهتره کاری کنین تا بقیه از شما تعریف کنن. گرچه واسه تقویت عزت نفس و اعتمادبه نفس خوبه که به موفقیتا و چیزایی که به دست آوردین افتخار کنین و حتی واسه خودتون درباره اونا لاف بزنین. این نه تنها اشکالی نداره، بلکه کاری سودمنده. خوبه که خودتون به خودتون آفرین بگید، حس موثری خود رو تقویت و خودتون رو واسه موفقیتای بیشتر آماده کنین. این کار حتی می تونه جلوی افسردگی رو بگیره. لازم نیس همیشه فروتن باشین، بعضی وقتا لازمه پردها رو کنار بزنین تا بقیه درخشندگی تون رو ببینن.

مایه ی شگفتیه که در علم روان شناسی تحقیقای زیادی دراین باره انجام نشده اما تا دل تون بخواد درباره غرور تحقیق شده. تحقیقای زیادی درباره مسائل جنبی خودنمایی مثل افسردگی و عزت نفس پایین انجام شده. خوشبختانه روان شناس اجتماعی و استاد دانشگاه منچستر «سوزان اسپیر» (Susan Speer) مقاله ای در این مورد نشون داد و به معنی کمتر موردتوجهِ «خودستایشگری» پرداخت. اون در تحقیق هاش به روشای نامناسب و روش درست و قابل قبول خودنمایی پرداخته. اون دو معنی رو مبنای کارش قرار داده: شناخت شناسی (epistemology) و هنجارهای اجتماعی.

خودنمایی از بُعد شناختی به این می پردازه که چیزی که درباره خودتون می گین تأییدشدنیه یا نه. بقیه چه جوری بفهمن چیزی که درباره موفقیتا و چیزایی که به دست آوردین می گین، حقیقت داره؟ باید بدون سند و مدرک حرف تون رو قبول کنن؟ خودنمایی تنها با تکیه بر حرف خودتون و بدون ارائه حمایت، احتمال این رو که بقیه باورتون نکنن افزایش می ده.

قانون اجتماعی به این اشاره داره که در بیشتر فرهنگا از آدما انتظار میره که فروتن باشن. این قانون اجتماعی وجه ویژه ای هم داره. مدیریت تأثیرگذاری یعنی کاری کنیم که بقیه دید خوبی نسبت به ما داشته باشن. اگه مخاطب تون احساس کنه زیادی تقلا می کنین، از شما دل زده می شه و نتیجه برعکس می شه؛ به ویژه اگه تواناییایی که بر اونا تأکید می کنین واسه مخاطب جذابیت نداشته باشه.

سرراست توجه بقیه رو به ویژگیای شگفت انگیزتان جلب کنین

این روش کمترین اقبال رو داره. بر مبنای تحقیق «اسپیر» این روش کم اقبال ترین روش خودستایشگریه و به احتمال زیاد هنجارهای اجتماعی رو زیر پا می ذاره. پذیرش گفته شما مبنی بر باهوشی، بااستعدادی و موردعلاقه بودن، بدون سند و مدرک ساده نیس. حتی وقتی امکان تأیید گفته تون باشه (مثلا درمورد زیبایی و جذابیت)، این روش با هنجارهای اجتماعی هم خوان نیس. به دلایلی که روشن نیس، اعتراف به بعضی عیبا و مشکلا مسئله ای پذیرفته شده. گویا اعتراف به اینکه خیلی باهوش نیستین، بهتر از ادعای زرنگی و زیرکیه! البته باید در اجرا این ترفند احتیاط کنین، چون ممکنه این طور به نظر برسه که می خواید کاری کنین که بقیه از تواضع تون تعریف کنن و این شاید به اندازه خودنمایی مستقیم آزاردهنده باشه.

سرراست توجه بقیه رو به کردها و چیزایی که به دست آوردین جلب کنین

این طور به نظر می رسه که تأکید بر اینکه چه آدم فوق العاده ای هستین، متکبرانهه اما اشکالی نداره به کارای فوق العاده ای که انجام دادین اشاره کنین. اگه مدال آور المپیک هستین، طبق استاندارد بیشتر آدما، پذیرفتنیه که بهش افتخار کنین و حتی در معرفی خود بهش اشاره کنین. البته اینکه مدال رو به گردن تون بندازین، با اون در شهر بچرخید و خودتون رو «دارنده ی مدال المپیک» و مثل اون معرفی کنین، صورت خوشی نداره. حرف زدن کودکی نوپا درباره اینکه بلندترین ساختمان رو با لگو ساخته، دلنشینه؛ اما شاید پیش از اینکه کودک جلو دبستانی برسه، پدر و مادرش بهش یاد گرفتن که بد نیس کمی از افتخاراتش رو پیش خودش نگه داره! به مثالی که می خوام بزنم که برگرفته از برنامه تلویزیونی «کارآموز» است، نگاه کنین:

کودکی-نام-تصویر

شرکت کننده: به نظرم، در طول مدت حضورم توی این برنامه فوق العاده بودم!

سِر آلن شوگر: خیلی هوا برت نداره! فکر نکن بیل گیتسی.

غیرمستقیم توجه بقیه رو به ویژگیای شگفت انگیزتان جلب کنین

به جای اینکه بگید چه تواناییا و تواناییای خوبی دارین، شاید بهتر باشه حرف تون رو از زبون کس دیگری بزنین. بدون اینکه نقل قول مستقیمی به کار ببرین، به این اشاره کنین که رئیس تون از زرنگی تون تعریف کرده و باور داره واسه تیم کاری اش خیلی مهم هستین. اینجا هم مشکل شناختی قبلی باپرجاست؛ شما می گین رئیس تون این طور گفته و مخاطب باید به حرف تون اعتماد کنه. احتمال پذیرش حرف تون خیلی بیشتر می شد اگه پیشنهاد نامه ای کتبی از رئیس تون داشتین، اما با این کار قانون اجتماعی فروتنی رو مشکل می کنین، اگه اینجور پیشنهاد نامه ای رو این ور و اون ور ببرین و به این و اون نشون بدین. بقیه رو هم دل زده می کنین. پذیرفتنیه اگه اونو به نزدیکان تون نشون بدین، اما در این حالت هم ممکنه کمی دافعه ایجاد شه.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   چه جوری در اولین دیدار مشتری ها رو تحت اثر بذاریم؟ 

غیرمستقیم توجه بقیه رو به چیزایی که به دست آوردین جلب کنین

فرض کنین به عنوان رئیس انجمن خیریه ی محلی انتخاب شدین و هیجان زدین. به جای اینکه این خبر رو در فیسبوک جار بزنین، لینک سایت انجمن رو درباره انتخاب شدن تون به اشتراک بذارین. این کار معمولا قابل قبوله، مگه اینکه دوستان و آشنایان تون اصلا درک اجتماعی نداشته باشن. پس این کار شاید در نظر دوستان تون فروتنی بی موردیه! فقط حواس تون باشه ادعای دروغ نکنین. اگه بعدا مشخص شه حقیقت چیز دیگری ست، نه تنها به عنوان لاف زن شناخته میشید، بلکه به فریب کاری متهم میشید.

توجه بقیه رو با عبارتی انکاری جلب کنین

شاید فکر کنین اشکالی نداره از ویژگیای مثبت و موفقیت هاتون بگید، به شرطی که یک عبارت انکاری به شروع کلام تون اضافه کنین؛ «نمی خوام پُز بدم ولی…»، «نمی خوام از خودم تعریف کنم اما…» گویی این جور به بقیه ثابت می کنین حرف تون درسته! شاید واسه لحظه ای دودلی مخاطب فروکش می کنه، اما عبارت انکاری تأکیدیه بر اینکه میدونید دارین برخلاف قانون اجتماعی موردپذیرش رفتار می کنین. مثل اینه که بگید «من اینو دزدیدم با اینکه می دونم کار اشتباهیه!» واقعا کاربرد عبارت انکاری کار رو بدتر می کنه. بهتره خیلی راحت بگید «من اول شدم و به خاطرش خوشحالم!» این جور روراست حرف تون رو میزنین و معمولا بقیه رضایتمندی رو راست تون رو از خودتون قبول می کنن. حتی رقبایتان هم ممکنه کمی پس بکشن و تشویق تون کنن.

زیر سایه ی افتخارات بقیه از خودتون تعریف کنین

در این روش سعی می کنین مخاطب رو نه با بیان ویژگیا و دستاوردهای خودتون، بلکه با موفقیتای بقیه تحت اثر قرار بدین. بابابزرگا ومادربزرگا و حتی پدرومادرها این روش رو با خوشحالی تموم، بسیار به کار می گیرن. هیچکی مادربزرگی رو که پُز نوه ی دکترش رو می ده سرزنش نمی کنه! مسئله وقتی بیخ پیدا می کنه که سعی کنین با وصل کردن خودتون به اونا، خودتون رو مثل اونا خوب نشون بدین. فرض کنین همکاری که زیروبم کار رو از شما یاد گرفته، ترفیع بگیره و به جایگاه بالایی برسه. اشکالی نداره این موضوع رو با بقیه در بین بذارین که «حیدری رو می شناسین که قائم مقام مدیر شده؟ من بهش کار یاد دادم!» اما هرچه بیشتر این رو تکرار کنین، بیشتر این برداشت رو ایجاد می کنین که موفقیت «حیدری» واسه تون اهمیت زیادی نداره! می تونین از عبارتای بهتری استفاده کنین مثلا «من افتخار می کنم کسی که من بهش آموزش دادم، الان قائم مقام مدیرعامل شده!» البته اینجا هم ممکنه توجه بقیه رو به این نکته جلب کنین که خیلی برابر هنجارهای اجتماعی رفتار نکردین و به دنبال راهی بودین که بگید «پُز نمی بدین». ممکنه مشکل شناختی هم در بین باشه. تا زمانی که «حیدری» تأیید نکنه آموزش شما اثر زیادی در موفقیت اون داشته، شاید بقیه خیلی روی حرف تون حساب نمی کنن.

ارائه گزارشی همراه با دلایلی تأییدشدنی مبنی بر اینکه بقیه از شما تعریف کردن

به نظر «اسپیر» تنها روش خودستایشگریِ تااندازه ای پذیرفتنی اینه که از بقیه نقل قول کنین، یعنی حرف تون رو از زبون بقیه بزنین. این جور مخاطب می تونه وضعیتی رو تصور کنه که شخص دیگری حرفای مثبتی درباره شما می زنه؛ به ویژه اگه جزئیات کافی واسه پشتیبانی و تأیید این نظرات ارائه کنین. پس مشکل شناختی رفع می شه، حتی تااندازه ای با قانون اجتماعی فروتنی هم خوانی داره. اگه می خواید میخ تون رو محکم بکوبید، بهتره مخاطب تون مدارکی در اختیار داشته باشه که گزارش تون رو تأیید می کنن. مثل وقتی کدبانویی از این می گه که همه از دست پختش تعریف می کنن؛ درحالی که مهمونا در حالِ میل کردن غذایی هستن که اون پختهه. مهمونا دلیلی واسه نپذیرفتن این حرف ندارن، چون خودشون غذا رو چشیده ان و میدونن خیلی خوشمزهه.

هیچ وقت نباید از موفقیت هامون به بقیه بگیم؟ بهتره بر مشکل هامون تأکید کنیم؟ دارنده ی مدال طلا باید مدالش رو در پستو مخفی کنه؟

با توجه به اینکه از ۷ روش ارائه شده تنها یک روش قابل قبول واسه خودنمایی هست، احتمال اینکه خودنمایی تون به کام دور و بریا تون خوش نیاد زیاده. اگه می خواید خودنمایی کنین، روش هفتم رو انتخاب کنین؛ به شرطی که گفته قابل تعریفی داشته باشین و مدارکی واسه اثبات اون. اگه باعث ناراحتی و آزردگی افراد، مثلا حریف یا همکار سابق تون نمی شه، اشکالی نداره از موفقیت هاتون تعریف کنین. همونجوریکه قبلا گفتیم هیچکی شما رو به خاطر خوشحالی و رضایت از سعیای موفقیت آمیزتون سرزنش نمی کنه. شما با خودنمایی نکردن درباره اونا باعث میشید بقیه از موفقیت هاتون خوشحال تر شن و واسه تون موفقیتای بیشتری آرزو کنن.



دسته‌ها: آموزشی